اختلالات متابولیکی در گاوهای شیری

كتوزيس: 
اين خلل متابوليكي در نتيجه عدم تغذيه مطلوب بويژه از لحاظ انزژي در اوايل شير دهي روي ميدهد . با كاهش تدريجي مرحله گلوكز خون ذخاير بدني مسئله استعمال قرار مي گيرد و معمولاً 10 روز تا 6 هفته بعد از زايمان در اوايل شيردهي گاوهاي پرتوليد دچار به كتوزيس ذیل كلينيكي يا كتوزيس اوليه مي شوند . 
مساله ديگري نظير جفت ماندگي، جابجائي شيردان از عامل ها مستعد كننده كتوزيس می باشند . 

علائم 
بروز كتوزيس: - 
كاهش اشتها بويژه در جهت مصرف غلات - 
عدم فعاليت شكمبه - 
كاهش وزن - 
كاهش توليد شير دو تغيير بخش اعظم كه در بيماري كتوزيس روي ميدهد كاهش تراز گلوكز خون و افزايش مرحله كتون باديهاي خون می باشد مرحله نرمال گلوكز خون در گاوهاي شيري در حدود 50 ميلي گرم در دسي ليتر خون میباشد . 

آسیاب میکسر

blood 
components of normal and ketotic cow ketotic 
normal blood 28 
52 Glucose 42 
3 Kerones 
plasma 32 
3 NEFA 8 
14 Triglycerides 

 

 

تشخيص: 
آزمايشاتي جهت كنترل سطح ها كتونها در شير و ادرار وجود داراست . شير گاو در حدود نصف سطح كتون باديهاي خون را داراست در حاليكه مرحله كتون باديهاي ادرار چهار بار از تراز كتون باديهاي خون بيشتر است . 
آزمايش ادرار جهت تشخيص وجود كتون باديها در بسياري از گاوها در اوايل شير دهي مثبت مي باشد كه نيازي هم به معالجه ندارد بهر رخ نتيجه منفي آزمايش نمايانگر عدم پیدایش كتوزيس مي باشد آزمايش شير دقيق تر نتيجه تعيين كتوزيس را مي دهد . 
درمان: 
در تمام روشهاي درماني كتوزيس انگیزه افزايش مرحله گلوكز خون و كاهش آزاد سازي ذخاير بدني مي باشد . 
تزريق 
وريدي گلوكز: اين خط مش سريعترين شیوه براي رساندن گلوكز به بدن گاو مي باشد و ظاهراً استفاده از تزريق گلوكز معالجه قطعي مي باشد . 
استفاده 
از هورمون: گلوكوكورتيكوئيدها(كورتيزون) موجب توليد گلوكز از بافتهاي پروتئين مي گردد, هچنن استعمال از ACTH (هورمون آدرنوكورتيكوتروپيك ) ترشح گلوكوكورتيكوئيد را تحريك مي نمايد . 
استعمال 
از قندهاي خوراكي: پروپيونات سديم و پروپيلن گليكول دو قند خوراكي مي باشد كه در كبد گاو براي توليد قند ها بكار مي رود اين مواد را مي توا ن يا از طريق خوراك يا بطور آشاميدني به ميزان 250- 450 گرم در روز بدنبال معالجه با گلوكز يا هورمون بكار مي فرآیند . 
پيشگيري: 
- جلوگيري از افزايش وزن در گاوها ي شيري در آخرها شيردهي يا زمان خشكي، افزايش وزن علاوه بر كاهش اشتها در گاوهاي تازه زا امكان پیدایش مشكلات مربوط به كبد چرب را افزايش مي دهد . بنابراين امتياز بدني گاو در زايمان بايد بين 3- 5/3 باشد . 
- تغذيه با 4/2 كيلوگرم غلات به ازاي هر گاو در اواخر آبستني (3 هفته گذشته از زايمان ) . 
- افزايش مصرف انرژي آنگاه از زايمان با استعمال از تعليف يونجه مرغوب . 
- استعمال از جيره مخلوط و در صورت عدم امكان محدود نمودن به 2- 4 كيلو گرم غلات در هر وعده غذايي . 
- كاربرد نياسين، به اندازه 6 گرم در روز 2-10 روز كه 2 هفته قبلی اززايمان بايد آغاز گردد . 

سندرم 
كبد چرب: در اوايل شيردهي اکثر زمان ها گاوهاي شيري در تعادل منفي انرژي هستند كه اين شرایط سبب ساز به تجزيه چربي ذخاير بدني و افزايش سطح های اسيد هاي چرب غير اشباع NEFA در خون مي گردد وقتي اسيد هاي چرب در خون افزايش مي يابد كبد آغاز به افزيش ذخاير اسيد هاي چرب آزاد نموده و اسيد هاي چرب آزاد در كبد به تري گليسيريد ها تبدبل مي گردد . عارضه سندرم كبد چرب معمولاً در گاوهاي شيري چاق تعدادی روز گذشته از زايمان روي مي دهد . 
علايم: 
نماد هاي اين اختلال متابوليكي شبیه بيماري كتوزيس مي باشد، اين سندرم معمولاً با ساير اختلالات متابوليكي مثل تب شير، كتوزيس و ورم پستان مشابه بوده و در كل با ایراد در اشتها و افسردگي دام نمايان مي شود . 
درمان: 
گاوهاي دچار به سندرم كبد چرب نسبت به معالجه جواب نمي دهند معمولاً روشهاي درماني اين بيماري با روشهاي درماني كتوزيس شبیه می باشد مثل تزريق داخل وريدي گلوكز . در بيشتر مورد ها درمان اقتصادي نبوده و حذف گاو مناسب ترين رویکرد است . 

مرجع مقالات رسمی دام و طیور...